Ziraat

Hububat Üretimini Tehdit Eden Mantar Hastalıkları: Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü

Hububat üretimi, dünya genelinde temel besin kaynaklarından biri olarak büyük önem taşımaktadır. Ancak, tarım alanlarında ortaya çıkan çeşitli hastalıklar, bu stratejik ürünün verimliliğini tehdit edebilir. Bu bağlamda, hububat üretiminde önemli bir tehlike olan kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalıkları, özellikle buğday tarlalarında ciddi hasarlar yaratabilmektedir. Bu yazıda, Rhizoctonia solani ve Rhizoctonia cerealis adlı mantarlar tarafından neden olan kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalıklarının etmenleri, belirtileri ve mücadele yöntemleri ele alınacaktır. Aynı zamanda, Fusarium türlerinin yol açtığı hastalıkların da hububat üretimini nasıl etkilediği incelenecektir. Tarlalarımızın verimli dünyasında bu tehditlere karşı etkili mücadele stratejileri, sağlıklı bir hububat üretimi için büyük önem taşımaktadır.

Hububatta Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü Etmeni: Rhizoctonia Türleri

Buğday tarlalarında, Rhizoctonia solani ve Rhizoctonia cerealis adlı mantarlar tarafından sebep olunan kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalıkları ciddi bir sorun oluşturmaktadır. Bu hastalıklar, kök çürüklüğünün yanı sıra sap çürüklüğü ve bitkinin cüceleşmesine de yol açabilir. Şiddetli enfeksiyonlarda, tarlada tohumların hiç çimlenmemesi (çökerten) veya yer yer boşluklar oluşması (çıplak yama) gibi sorunlar görülebilir. Rhizoctonia cerealis ise buğday köklerinde kahverengi sınırlarla çevrili göz şeklinde renk bozulmalarına neden olur. Ağır enfeksiyonlar durumunda bitkiler kırılarak yatabilir. Bu hastalık aynı zamanda keskin göz lekesi olarak da bilinir ve bitkilerin gelişimini olumsuz etkiler. Bu mantar toprakta bitki artıkları üzerinde iki yıldan fazla canlı kalabilir. Aşırı nemli ve yoğun ekim hastalığın oluşumunu ve şiddetini artırır. Toprak işlemesi az veya hiç yapılmayan tarlalarda hastalık daha şiddetli görülür. Hastalık topraktan kaynaklanır ve tohumlarla da taşınabilir.

Mücadele Yöntemleri:

Kültürel Önlemler:

  • Sık ekimden kaçınılmalıdır.
  • Toprak işlemesi iyi bir şekilde yapılmalı, ekim derinliği ve toprak yapısı uygun olmalıdır.
  • Ekim öncesi topraktaki yeşil bitki ve bitki artıkları temizlenmeli, toprak işlenmeli veya yabancı ot ilacı kullanılmalıdır.
  • Dengeli gübreleme yapılmalıdır.
  • Hastalığa daha dayanıklı olan erken çeşitler tercih edilmelidir.

Kimyasal Mücadele:

  • Tohum ilaçlaması ve gerektiğinde kimyasal mücadele yapılabilir.

Hububatta Kök ve Kök Boğazı Çürüklüğü Etmeni: Fusarium Türleri

Ülkemizde soğuk iklim tahıllarında Fusarium türleri tarafından oluşturulan hastalıklar, yağışlı geçen yılların etkisiyle önemli zararlara neden olabilir. Bu etmenler toprak ve tohumlarla taşınabilir. Hasat artıkları, toprak ve yabancı otların köklerinde parazit olarak yaşarlar. Kuru topraklarda da zararlı olabilirler. Fusarium türleri, hububat bitkilerinin zayıf gelişmesine, kardeş ölümlerine ve başakların cılız gelişmesine neden olabilir. Hektolitre ağırlığı ve bin dane ağırlığında azalmalar gözlenebilir. Bitkilerin kök, kök boğazı ve sap kısmında uzanan kahverengi şeritler oluşabilir. Çiçeklenme döneminde yaşanan su stresi, bitkilerde akbaşak oluşumunu ve erken ölümü tetikleyebilir. Bu durumda bitkilerde su ve besin iletimi bozulur, fizyolojik bozukluklar görülebilir. Hastalık şiddetli olduğunda bitkiler tamamen ölebilir.

Mücadele Yöntemleri:

Kültürel Önlemler:

  • Anızların derin sürümle gömülmesi veya uzaklaştırılması, hastalık etmenlerini azaltabilir.
  • Sertifikalı ve hastalığa dayanıklı tohum çeşitleri tercih edilmelidir.
  • Tarlada sık ekim, aşırı sulama ve gübreleme yapılmamalıdır.
  • Münavebe uygulamasıyla konukçusu olmayan bitkiler (ayçiçeği, kanola, baklagiller) ekilerek hastalık baskılanabilir.
  • Fusarium türlerinin yoğun olduğu tarlalarda konukçusu olmayan bitkilerin ekimi yanı sıra yulaf yetiştirilebilir. Buğdayı takiben mısır ve buğday ekiminden kaçınılmalıdır. Arpa, kök sistemi daha güçlü olduğundan bu hastalığa daha dayanıklı olabilir.
  • Tarla kenarlarındaki çimenler ve yabancı otlar zamanında temizlenmelidir.

Kimyasal Mücadele:

  • Ekimden önce tohum ilaçlaması ve hastalığın yoğun olduğu alanlarda yeşil aksam ilaçlaması yapılabilir.

Hububat üretimi, gıda güvencesi ve tarımsal sürdürülebilirlik açısından kritik bir rol oynamaktadır. Ancak, kök ve kök boğazı çürüklüğü gibi hastalıklar ile Fusarium türlerinin neden olduğu enfeksiyonlar, bu sektörün önündeki engellerden sadece birkaçıdır. Bu yazıda incelenen kök ve kök boğazı çürüklüğü hastalıklarıyla Fusarium türlerinin yol açtığı rahatsızlıklar, tarım uzmanları, çiftçiler ve araştırmacılar için dikkate alınması gereken önemli faktörlerdir. Ancak, kültürel önlemler ve kimyasal mücadele yöntemleri gibi stratejiler, bu sorunlarla başa çıkmak için önemli adımlar sunmaktadır. Kimyasal mücadele için kullanılabilir güncel ilaçlar için Tarım Bakanlığı’nın https://bku.tarimorman.gov.tr sitesinden veya ziraat danışmanınızdan öğrenebilirsiniz.

Tarımın geleceği, etkili hastalık kontrolü ve sürdürülebilir üretim yöntemleri ile şekillenmektedir. Araştırmaların ve uygulamaların sürekli olarak geliştirilmesi, tarım sektörünün bu tür zorluklarla başa çıkma yeteneğini artırabilir. Hububat üretimi üzerindeki bu hastalıkların etkilerini en aza indirgemek ve verimliliği artırmak için çaba gösteren herkes, sağlıklı bir gıda üretimi geleceğine katkıda bulunmaktadır. Tarım topluluğu olarak birlikte çalışarak, tarladan sofraya kadar olan süreci daha dayanıklı, verimli ve sürdürülebilir hale getirmekte önemli bir rol oynayabiliriz.

Ziraat Mühendisi adayı bir blog yazarının internete sunduğu ilk makalelere profilimden ulaşabilirsiniz. Ziraat ile ilgiliyseniz eminim işinize yarayacak birçok içerik üretmişimdir.

Bu yazıya bir tepki ver!

İlgili Yazılar

3 sayfadan 1.

Yanıtla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir